Giáo dục thể chất

Đối với học sinh độ tuổi tiểu học, đặc biệt là các lớp đầu cấp như lớp 1, lớp 2 và lớp 3, Chương trình Giáo dục phổ thông mới chỉ yêu cầu các môn thể thao tự chọn chỉ dừng lại ở trò chơi vận động có liên quan đến môn thể thao đó, mặt khác, môn bóng đá và thể dục nhịp điệu là hai môn có nhiều trò chơi vận động phong phú, đa dạng, đặc biệt là không có yêu cầu cao về cơ sở vật chất, sân bãi, dụng cụ tập luyện. Chính vì vậy, nhóm tác giả đã quyết định chọn hai môn này biên soạn để đáp ứng nhu cầu phần lớn ở tất cả các trường tiểu học trên phạm vi cả nước.
Theo Chương trình Giáo dục phổ thông mới 12/2018, “Các môn thể thao tự chọn trong chương trình Giáo dục thể chất là hệ thống các môn thể thao được tổ chức trong Hội khoẻ Phù đổng các cấp, trong hệ thống giải thi đấu quốc gia, quốc tế và các môn thể thao truyền thống của địa phương. Ở lớp 1, lớp 2 và lớp 3, nội dung thể thao tự chọn chủ yếu là trò chơi vận động gắn với một số môn thể thao phù hợp với thể lực của học sinh và khả năng tổ chức của nhà trường.” Định hướng của nhóm tác giả khi xây dựng nội dung học môn thể thao tự chọn ở cấp tiểu học là để học sinh bước đầu làm quen với các môn thể thao thông qua các trò chơi vận động gắn liền với môn thể thao tự chọn. Ở các khác, nội dung các môn thể thao tự chọn sẽ thay đổi cho phù hợp với đặc điểm vận động của học sinh theo từng độ tuổi nhưng vẫn đảm bảo yêu cầu phát triển năng lực và phẩm chất của chương trình môn học. Chính vì vậy nên khi lên các lớp cao hơn, học sinh vẫn có thể thay đổi môn thể thao tự chọn cho phù hợp với sở thích và năng lực vận động của bản thân học sinh.
Trò chơi bổ trợ khởi động: Mục đích chính là giúp tăng cường vận động, tăng hứng thú, khả năng tập trung của học sinh ở đầu tiết học. Đa phần các trò chơi bổ trợ khởi động là những trò chơi đơn giản, mang tính chất đội, nhóm và có lượng vận động vừa phải. Trò chơi bổ trợ nội dung kiến thức mới: Mục đích chính là củng cố và hoàn thiện các động tác của kiến thức mới, đáp ứng được mục tiêu đề ra của từng bài học, từng tiết học. Các trò chơi bổ trợ kiến thức mới giải quyết các yêu cầu đặt ra theo từng chủ đề của Chương trình Giáo dục phổ thông môn GDTC như: Trò chơi rèn luyện đội hình đội ngũ, trò chơi bổ trợ khéo léo (chủ đề bài thể dục), trò chơi rèn luyện kĩ năng vận động và phản xạ (chủ đề Tư thế và kĩ năng vận động cơ bản).
Nội dung kiến thức chung theo quy định đối với học sinh lớp 1 là phải cung cấp cho học sinh biết vệ sinh sân tập và chuẩn bị dụng cụ trong tập luyện. Đây là nội dung có thể tích hợp vào trong các tiết học dưới nhiều hình thức khác nhau như chia nhóm trực nhật, cả lớp … Đối với học sinh lớp 1, giáo viên có thể áp dụng nội dung này tại đầu buổi học (khi học sinh chuẩn bị dụng cụ tập luyện), cuối buổi học (học sinh dọn dẹp vệ sinh sân tập sau khi tập luyện) và trong giờ học (kiểm tra dụng cụ, sân bãi trước khi tiến hành động tác, bài tập).
Khi xây dựng nội dung các bài dạy, nhóm tác giả đã chú ý đến tính phổ biến và phù hợp. Các nội dung dạy học đều không đòi hỏi quá nhiều trang bị dụng cụ nhưng cũng phải đáp ứng tối thiểu về an toàn sân tập và dụng cụ cho học sinh (sân bãi phải an toàn, không có chướng ngại vật). Bên cạnh đó, giáo viên có thể linh động thay đổi một số dụng cụ cho phù hợp với điều kiện thực tế (thay bóng bằng khăn …)
Sau khi tiến hành khảo sát, thu thập ý kiến của các chuyên gia, giáo viên tiểu học, phụ huynh và đặc biệt là học sinh cấp tiểu học thì Sách giáo khoa GDTC 1 quyết định sử dụng 2 môn tự chọn là Bóng đá và Thể dục nhịp điệu. Đây là 2 môn thể thao nằm trong hệ thống giải thi đấu Phù Đổng, dễ tổ chức học với điều kiện của hầu hết các trường và được lựa chọn nhiều khi khảo sát. Bên cạnh đó nhà trường có thể đưa thêm vào một số môn khác như: bóng rổ, bóng chuyền, bơi lội … theo nhu cầu của học sinh nhưng vẫn phải đảm bảo nội dung phù hợp với học sinh lớp 1.
Trong quá trình tổ chức, giáo viên và nhà trường căn cứ vào điều kiện thực tế để áp dụng và phân bổ nội dung cho phù hợp với học sinh. Nếu trường tiến hành dạy 2 tiết/buổi thì cần lưu ý một số vấn đề sau:
  • Phân bổ thời gian giữa khởi động – trọng động – hồi tỉnh cho phù hợp với thời lượng buổi học (70 phút);
  • Nên áp dụng các quảng nghỉ hợp lí để đảm bảo sức khoẻ của học sinh trong buổi học;
  • Không nên tách biệt từng tiết mà cần sắp xếp nội dung hợp lí trong thời lượng buổi học.
Quan điểm khi biên soạn sách giáo khoa GDTC 1 là để học sinh lớp 1 sử dụng nên kênh hình được chú trọng nhiều (sử dụng hình ảnh để thể hiện động tác) hơn kênh chữ. Đối với giáo viên khi sử dụng có thể tham khảo thêm sách giáo viên GDTC 1, đối với sách dành cho giáo viên chúng tôi mô tả khá kĩ cách tổ chức các trò chơi vận động cho từng bài dạy cũng như hình thức tập luyện phù hợp với học sinh lớp 1.
Việc xây dựng nội dung các bài học nhằm đáp ứng yêu cầu cần đạt về năng lực và phẩm chất của học sinh theo quy định của chương trình giáo dục phổ thông 2018 và quy định ban hành sách của Bộ giáo dục. Kế hoạch dạy học và thứ tự các chủ đề có thể thay đổi theo từng năm nhưng phải căn cứ vào kế hoạch chung của trường. Tuỳ vào kế hoạch hoạt động chung của trường trong từng năm học mà giáo viên linh động phân bổ tiến trình dạy cho hợp lí nhưng phải đảm bảo được nội dung của từng chủ đề và thời lượng theo quy định của chương trình phổ thông.